نفت آکادمی

چرا مهندسی نفت؟

شاید این سوال برایتان پیش آید که چرا از بین این همه رشته تخصصی متنوع، کسی به سمت رشته مهندسی نفت بیاید. دلیل این انتخاب تا حدود زیادی به وضعیت خاص و ویژه ایران برمی‌گردد. ایران ما ۱۸ درصد گاز و ۱۰ درصد نفت کل دنیا را در اختیار دارد و به زبان آمار از این لحاظ به ترتیب رتبه اول و چهارم جهان متعلق به ما است. تقریبا با اطمینان می‌شود گفت ما در ایران در هیچ زمینه‌ دیگری تا به این حد مواد خام نداریم. بهره‌برداری از این حجم عظیم و تمام‌نشدنی(!) ذخائر نفت و گاز نیاز به نیروی متخصص دارد تا از مرحله اکتشاف نفت شروع کرده و بعد از حفاری و استخراج به بهره‌برداری و تولید نفت برسیم. به این مراحل اصطلاحا فاز بالادستی (Upstream) در صنایع نفت و گاز گفته می‌شود که تخصص و کار مهندس نفت است. در سال‌های اخیر لزوم تربیت نیروی متخصص در صنایع بالادستی نفت و گاز به شدت مورد توجه قرار گرفت و گرایش‌های مختلف رشته مهندسی نفت در دانشگاه‌های مختلف کشور ارائه شد. در نتیجه فردی که در این رشته مهندسی ادامه تحصیل داده و به کسب مهارت‌های لازم همت گمارد، مسلما فرصت‌های شغلی بسیار مناسب با حقوق و مزایایی عالی و منحصربفرد در داخل و خارج از کشور در انتظار اوست. به گزارش سایت CNN مهندسی نفت بعد از پزشک جراح دومین شغل پردرآمد متکی به علم می‌باشد. سایت salary.com هم مهندسی نفت را در بین ده شغل پر درآمد سال ۲۰۱۴ جهان ذکر کرده است. ضمن آنکه در این فهرست، مهندسی نفت در رتبه نخست درآمد بین رشته‌های مهندسی قرار دارد. مهندسی نفت از آن دسته رشته‌های مهندسی است که موضوعات بسیار گسترده و متعدد و جذابی برای کار به عنوان مقاله و تز دارد و شاید کمتر رشته مهندسی به این حد تنوع موضوع داشته باشد. شاهد این مدعا تغییر رشته بسیاری از دانشجویان مهندسی شیمی، مکانیک و حتی برق در مقاطع بالاتر به این رشته است. با یک جستجوی ساده اینترنتی در هیئت علمی دانشگاه‌های نفتی جهان می‌توانید ببینید که بسیاری از اساتید مهندسی نفت که در مقطع کارشناسی ارشد و دکترا موضوعات مهندسی نفت را برای تز ارشد و رساله دکترای خود انتخاب کرده‌اند، در مقطع لیسانس در رشته‌ای به غیر از نفت تحصیل کرده‌اند. در حقیقت تنوع و جذابیت و گستردگی موضوعات علمی برای پیگیری در مقاطع بالای تحصیلات تکمیلی آنها را ترغیب به ادامه تحصیل در رشته مهندسی نفت کرده است. ضمن آنکه اشتراک نسبی رشته مهندسی نفت با رشته های مهندسی شیمی، معدن، زمین شناسی، مکانیک و ...، این رشته جوان را به گزینه ای ایده آل به عنوان رشته دوم تبدیل ساخته است. از سوی دیگر رشته مهندسی نفت برای مهاجرت تحصیلی و کاری نیز رشته‌ای جذاب است. دانشگاه‌های خارج از کشور تمایل به جذب دانشجویان مستعد نفتی با بورسیه‌های مناسب دارند. از نظر جایگاه علمی ایرانیان متعددی جزء نظریه پردازان و دانشمندان سطح اول مهندسین نفت محسوب می شوند. بنابراین در سطح بین المللی مهندس نفت ایرانی نسبت به مهندسان نفت هم رده بسیاری از کشورهای دیگر اعتبار بیشتر دارد. ضمناً همان طور که پیش تر اشاره شد رشته نفت رشته به نسبه جوانی است و از این حیث انعطاف پذیری و تنوع زیادی در موضوعات پژوهشی و علمی این حوزه وجود دارد. البته متعاقباً پیشرفت علمی در این رشته نیز سختی های مخصوص به خود را دارد. در دیدگاه عامه مردم نفت اساسا رشته پول‌سازی است و از قدیم الایام صنعت نفت نماد تمول بوده است! این تصور چندان هم به دور از واقعیت نیست، با این حال موفقیت در این رشته به مانند سایر رشته‌های مهندسی نیازمند کسب تخصص و دانش عمیق و کاربردی می‌باشد. متأسفانه بخش اعظمی از دانشجویان و فارغ‌التحصیلان مهندسی نفت فاقد دید صحیح از بازار کار و الزامات ورود به آن هستند و از شرایط حداقلی برای ورود به صنعت نفت برخوردار نمی‌باشند. این دسته از افراد حتی دروس اصلی نفت مانند مهندسی مخزن و مهندسی بهره‌برداری را به درستی فرا نگرفته‌اند و بعضا دید مهندسی در این رشته نداشته و بر نرم‌افزارهای تخصصی مهندسی نفت نیز مسلط نبوده و مع الاسف از پایه زبان انگلیسی ضعیفی رنج می‌برند. با این وجود این عزیزان همواره از بیکاری و عدم امکان ورود به بازار کار شکایت دارند. این سطح توقع بالا برای استخدام، در کنار سطح نامناسب علمی به یک پارادوکس تبدیل شده است. اما واقعیت این است که کسب دانش و تخصص واقعی در مهندسی نفت کار زیاد دشواری نیست و مسیری نسبتاً هموار دارد. اغلب منابع و رفرنس‌های اصلی مشخص و در دسترس عموم قرار دارد. ضمنا بر خلاف تصور رایج، بازار کار مهندسی نفت همچنان باز است. حقیقت این است که فرد دارای مهارت و تخصص بی‌درنگ استخدام می‌شود. ۱۰۰ درصد کسانی که دارای رزومه قوی و تخصص واقعی بوده‌اند هم‌اکنون در صنعت مشغول به کارند و هیچ مثال نقضی در این خصوص وجود ندارد. با نگاهی گذرا به لیست ثروتمندترین شرکت‌های جهان مشاهده می‌شود که اغلب آنها شرکت‌های چند ملیتی نفتی هستند. ورود به این شرکت‌ها برای یک مهندس نفت متخصص مساوی است با رقم زدن یک زندگی حرفه‌ای و شخصی ایده‌آل توأم با رفاه و آسایش. در دوران پساتحریم با ورود این شرکت‌ها به کشور نیاز به نیروی متخصص محسوس‌تر خواهد بود.